دانستنی ها و شگفتی های زمین

باد

چگونه باد می‌وزد؟

چرا ما باد را نمی‌بینیم؟

چگونه سرعت باد را اندازه می‌گیرند؟

باد چیست؟

به حرکت هوای اطراف زمین از جایی به جای دیگر، باد می‌گویند. بادها با سرعت و قدرت‌های گوناگون می‌وزند. برخی بادها گرم و برخی دیگر سردند. باد همچنین می‌تواند ابرها را از جایی به جای دیگر ببرد و باعث تغییرات آب و هوایی شود.

چه چیزی باعث وزش باد می‌شود؟

جو زمین از هوا تشکیل شده است و فشار هوا در همه جا یکسان نیست. همین اختلاف فشار باعث اختلاف دما در قسمت‌های مختلف زمین می‌شود. همچنین همواره هوا از قسمت‌های پرفشار به سوی قسمت‌های کم فشار حرکت می‌کند که همین حرکت هوا، باد نامیده می‌شود.

می توان گفت وقتی که هوا گرم شود سبک‌تر و رقیق‌تر می‌گردد. همچنان‌که هوای گرم بالا می‌رود، هوای خنک‌تر و سنگین‌تر حرکت می‌کند تا جایش را بگیرد. اگر خورشید در جایی به زمین بتابد، هوای سطح زمین را گرم می کند، هوای گرم شده به بالا حرکت می‌کند و جای خود را با هوای سرد عوض کند، بنابراین هوای سرد رو به پایین می آید و هوای گرم روبه بالا به این عمل همرفت می گویند که باعث بوجود آمدن باد در سطح زمین می شود.

نسیم و توفان

جریان یافتن هوا باعث ایجاد باد می‌شود. بادها از نظر سرعت وزش انواع گوناگونی دارند. اگر جابه‌جایی هوا به آرامی صورت بگیرد، باد ضعیف می‌وزد. نسیم نوعی باد ضعیف است. وقتی هوا به آرامی حرکت می‌کند نسیم نامیده می‌شود. وزش بادهای ضعیف کمتر از 15 کیلومتر بر ساعت است.

باد شدید زمانی می‌وزد که جابه‌جایی هوا به تندی انجام می‌گیرد. سرعت وزش بادهای شدید بیش از 100 کیلومتر بر ساعت است. سرعت بادهای بسیار شدید بیش از 150 کیلومتر بر ساعت است. توفان و توفند جزو بادهای بسیار شدیدند. پس در مواقعی که هوا سریع حرکت می‌کند ما آن را توفان می‌نامیم.

چرا ما باد را نمی‌بینیم؟

همانطور که گفتیم باد هوای متحرک است. ما نمی‌توانیم باد را ببینیم چون نمی‌توانیم هوا را ببینیم.

سرعت باد را چگونه اندازه می‌گیرند؟

برای اندازه‌گیری سرعت وزش باد از بادسنج استفاده می‌شود. این وسیله در سال 1667 میلادی توسط رابرت هوک دانشمند انگلیسی ابداع شد. بادسنج‌ها انواع مختلفی دارند. اکثر آنها از سه یا چهار برجستگی پیاله‌ای شکل آلومینیمی تشکیل شده‌اند که به یک محور متصل‌اند. این پیاله‌ها در اثر برخورد باد به راحتی حول محور خود می‌چرخند. هرچه وزش باد بیشترباشد، سرعت چرخش آنها نیز افزایش می‌یابد. سرعت وزش باد را می‌توان با شمارش تعداد چرخش‌های آنها در زمانی معین محاسبه کرد.

اهمیت اندازه‌گیری سرعت باد

از زمانی که انسان هواپیما را اختراع کرد، اندازه‌گیری سرعت وزش باد اهمیت بسیاری یافت. اطلاع از میزان سرعت باد برای دریانوردان نیز الزامی است. هواشناسان نیز برای پیش‌بینی وضع هوا، سرعت وزش باد را اندازه می‌گیرند.

منابع

- منابع انرژی،نویسندگان: کیت بدفورد و دیگران، مترجم: رضا کریمی، انتشارات قدیانی، 1388.

- سوال‌هایی که بچه‌ها می‌پرسند.، نویسنده: گلین پرایس، ترجمه: نادر حبیبی، ناشر: کتاب‌های پرنده، 1389.

موضوعات: حوادث شگفت‌انگیز طبیعی, باد در زمین

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: سه شنبه بیست و چهارم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 17:55

چگونه آب بر روی زمین به‌وجود آمده است.

آب‌ها بر روی زمین از کجا به وجود آمده‌اند؟

سه چهارم کره‌ی ما، زمین آب است، سیاره زمین به دلیل وجود آب فراوان روی سطح آن ، "سیاره آبی" خوانده می‌شود. دلیل حیات بر روی زمین آب است. اما آب بر روی زمین چگونه به‌وجود آمده است؟ اگر شما هم به دنبال پاسخ این سوال هستید همراه من شوید.

پاسخ به این سوال دشوار است و پاسخ دقیقی برای این سوال وجود ندارد. اما دانشمندان نظریاتی درباره‌ی منشا آب مطرح کرده‌اند. در گذشته دانشمندان تصور می کردند که مقدار زیادی از آب توسط ستاره های دنباله دار یا سیارک‌هایی که زمین را بمباران کرده‌اند، آورده شده است. با توجه به این نظریه آب از فضا وارد کره زمین شده است. سیارک‌ها و دنباله‌دارها که از فضا وارد زمین می‌شدند، دارای مقادیری یخ بودند، که هنگام برخورد به زمین، آب را وارد زمین کردند.

اما تحقیقاتی که اخیرا انجام شده است، این موضوع را زیر سوال برده است، دانشمندان بر این باورند که آب از موادی که در ابتدا کره‌ی زمین را ساختند، به‌وجود آمده است. دانشمندان فکر می‌کنند که زمین در ابتدای پیدایش، یک توپ تشکیل شده از گازهای بسیار داغ بوده است. همچنان‌که این گازها سرد شدند به چیزهای بسیار دیگری تبدیل شدند. مقداری از گاز هیدروژن و مقداری از گاز اکسیژن با یکدیگر ترکیب شدند و آب را به وجود آوردند.

در ابتدا آب آنقدر داغ بود که به صورت بخارآب در اطراف کره‌ی زمین شناور می‌ماند. بخارآب از ذرات بسیار ریز تشکیل شده است. این ذرات آنقدر ریز هستند که در هوا به حالت شناور باقی می‌مانند و آنقدر کوچک‌اند که ما نمی‌توانیم آنها را ببینیم. بعد از آن همچنان‌که زمین سرد می‌شد، مقداری از بخارآب به قطرات آب تبدیل گشت؛ سپس این قطرات آب شروع به باریدن و باریدن کردند. آب نقاط گود کره‌ی زمین را پر کرد و اقیانوس‌ها را به‌وجود آورد.

حالا که کره‌ی زمین بسیار سردتر است، بیشترین آب روی زمین در اقیانوس‌ها، دریاچه‌ها و رودخانه‌ها وجود دارد. فقط مقداری از آن به صورت بخارآب در هوا شناور است. در اطراف قطب‌های شمال و جنوب آب‌های بسیاری به صورت یخ باقی مانده است.

منبع

- سوال‌هایی که بچه‌ها می‌پرسند.، نویسنده: گلین پرایس، ترجمه: نادر حبیبی، ناشر: کتاب‌های پرنده، 1389.

موضوعات: آب بر روی زمین

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: جمعه بیستم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 12:40

مورچه‌ها

آیا مورچه‌ها دسته‌جمعی زندگی می‌کنند؟

در لانه‌ی مورچه‌ها چه خبر است؟

چرا مورچه‌ها راه لانه را گم نمی‌کنند؟

یک مورچه‌‌ی کوچک چقدر نیرو دارد؟

آیا مورچه‌ها دسته‌جمعی زندگی می‌کنند؟

مورچه‌ها جزو گره حشرات هستند. دانشمندان بیش از دوهزار گونه مورچه را شناسایی کرده‌اند. این حشرات در بیشتر نقاط جهان یافت می‌شوند.

مورچه‌ها حشراتی اجتماعی هستند و به طور دسته‌جمعی در لانه‌های بزرگ زندگی می‌کنند. در برخی از لانه‌ها، میلیون‌ها مورچه وجود دارند. مورچه‌ها بیشتر لانه‌هایشان را، در زیر زمین یا در درون درخت‌های خشکیده می‌سازند.

در لانه‌ی مورچه‌ها چه خبر است؟

در هرلانه، سه نوع مورچه یافت می‌شود که عبارتند از: ملکه، که تنها کارش تخم‌گذاری است. مورچه‌های نر که کار نمی‌کنند و تعداد زیادی مورچه‌ی کارگر که همگی ماده‌اند. لانه‌ی مورچه‌ها دارای حجره‌ها و دالان‌های بسیاری است. این حجره‌ها، کاربردهای مختلفی دارند. ملکه در یکی از این حجره‌ها زندگی می‌کند و تخم می‌گذارد. حجره‌ی کناری آن جایی است که نوزادان از تخم خارج می‌شوند. مورچه‌های کارگر، نوزادانی را که از تخم خارج شده‌اند، برای رشد و نمو به حجره‌ای دیگر منتقل می‌کنند. سایر حجره‌ها برای استفاده‌های خاص دیگری از جمله ذخیره‌ی غذا ساخته می‌شوند. مورچه‌های کارگر مسئول جمع‌آوری غذا، تغذیه نوزادان، ساختن لانه و محافظت از آن هستند.

چرا مورچه‌ها راه لانه را گم نمی‌کنند؟

مورچه‌ها می‌توانند از لانه‌شان دور شوند و سپس به راحتی راه خود را به سوی آن بیابند. آنها با استفاده از یک ماده‌ی شیمیایی خاص، نوعی ردپا در طول مسیری که می‌پیمایند به جا می‌گذارند و به کمک آن مسیرشان را پیدا می‌کنند.

یک مورچه‌‌ی کوچک چقدر نیرو دارد؟

نیروی بدنی مورچه‌ها در مقایسه با چثه‌ی کوچک آنها، حیرت‌آور است. یک مورچه می‌تواند شیئی را که 50 برابر خودش وزن دارد، به آسانی حمل کند.

در جنگل‌های استوایی تقریبا در همه‌جا می‌توان لشکری متشکل از هزاران مورچه را دید که به طور ردیفی در حال حرکتند. این مورچه‌ها هرچیز خوردنی را که سر راهشان باشد می‌خورند. این لشکر سیری‌ناپذیر می‌تواند در مدتی کوتاه، گوشت بدن یک جانور مرده را بخورد و فقط استخوان‌های آن را برجا بگذارد.

منبع

- چرا، چطور، چگونه؟ جلد اول، نویسنده: دکتر سونیتا گوپتا، دکتر نینا آگرول، مترجمان: پریسا همایون‌روز، پریچهر همایون‌روز، موسسه نشر و تحقیقات ذکر، 1382.

موضوعات: شگفتی‌های حیوانات

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: پنجشنبه نوزدهم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 23:16

جاذبه‌ی زمین

آیا می‌دانید نیروی جاذبه‌ی زمین چیست؟

آیا می‌دانید چرا بالا رفتن از پله‌ها سخت‌تر از پایین آمدن است؟

نیروی جاذبه زمین

می‌دانید که هرچیزی را در هوا رها می‌کنیم، به زمین می‌افتد و هرگز به سمت آسمان نمی‌رود. ولی چرا چنین اتفاقی روی می‌دهد؟ مرکز زمین همه‌چیز را به سوی خود جذب می‌کند. به همین دلیل میو‌ه‌ای که از درخت جدا می‌شود و یا هرچیز دیگری که از درخت جدا می‌شود و یا هر چیز دیگری که در هوا رها شود، به طرف زمین سقوط می‌کند. در واقع زمین آنها را به سوی خود جذب می‌کند. به این نیروی نامرئی، نیروی جاذبه می‌گویند.

مرکز جاذبه‌ی زمین در هسته‌ی آن واقع است. وزن یک جسم با نزدیک شدن به مرکز جاذبه‌ی زمین، افزایش و با دور شدن از آن، کاهش می‌یابد. وزن اجسام در قطب‌ها بیشتر از استواست؛ چرا که فاصله‌ی دو قطب شما و جنوب از مرکز زمین نسبت به استوا کمتر است.

تمام سیارات همانند زمین دارای نیروی جاذبه‌اند. درواقع تمام اجسام موجود در جهان یکدیگر را جذب می‌کنند. نیروی جاذبه، سیارات و ستارگان را در آسمان معلق نگاه می‌دارد. به‌علاوه موجب گردش ماه به دور زمین و گردش زمین به دور خورشید می‌شود. مد نیز در اثر کشش آب دریاها توسط نیروی جاذبه‌ی ماه به وجود می‌آید.

می‌گویند روزی نیوتن درحالی‌که سخت مشغول تفکر بود، سیبی را درحال سقوط از درخت دید. او از افتادن سیب الهام گرفت و قانون جاذبه‌ی عمومی را کشف کرد. براساس این قانون، هر دو جسم یکدیگر را با نیرویی جذب می‌کنند.

آیا می‌دانید چرا بالا رفتن از پله‌ها سخت‌تر از پایین آمدن است؟

زمین با نیروی جاذبه‌اش همه‌چیز را به طرف خود می‌کشد. به همین دلیل، وقتی از پله‌ها یا شیبی بالا می‌رویم، باید علاوه بر حرکت‌های معمول راه رفتن بر جاذبه‌ی زمین نیز غلبه کنیم و برای این‌کار، قلب باید خون بیشتری به سلول‌ها برساند، ریه‌ها نیز سریع‌تر عمل می‌کنند تا دی‌اکسید کربن بیشتری را از بدن خارج کنند و اکسیژن بیشتری به آن برسانند.

اما هنگام پایین آمدن از پله‌ها، جاذبه به ما کمک می‌کند وما انرژی کمتری مصرف می‌کنیم.به همین دلیل کمتر خسته می‌شویم.

منابع

- 365 پرسش و پاسخ علمی برای بچه‌ها، ترجمه: فرزانه کریمی، انتشارات قدیانی، کتاب‌های بنفشه، 1383.

موضوعات: دانستنی‌های زمین

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: دوشنبه شانزدهم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 21:41

لایه‌های خاک

آیا با لایه‌های زیرین خاک آشنا هستید؟

چه چیزهایی در خاک وجود دارد؟

گیاهان و جانوران چگونه از خاک استفاده می‌کنند؟

لایه‌های خاک

لایه‌ی خاک در همه‌ی نقاط سطح زمین یکسان نیست و با توجه به عمقش به سه منطقه تقسیم می‌شود:

منطقه‌ی خاشاک، لایه‌ی سطحی خاک، لایه‌ی زیرین خاکی

منطقه‌ی خاشاک شامل قطعه‌های ریزبرگ‌ها وگیاهانی می‌شود که روی زمین ریخته‌اند. این لایه در اثر تجزیه‌ی گیاهان به‌وجود می‌آید و گیاخاک را تشکیل می‌دهد. زیر گیاخاک، لایه‌ی سطحی خاک قرار دارد. رنگ این لایه نسبت به لایه‌های زیرین تیره‌تر است و مخلوطی از ذرات ماسه‌سنگ و گیاخاک است و حالت اسفنجی دارد. فضای بین ذرات ماسه و گیاخاک را آب و هوا پر کرده است. در قسمت زیرین لایه‌ی سطحی خاک، گیاخاک بسیار کمی وجود دارد. همچنین در اثر سنگینی لایه‌های فوقانی، ذرات تشکیل‌دهنده‌ی لایه‌ی زیرین متراکمند و در نتیجه قسمت زیرین خاک فاقد هواست. سطح زیرین خاک منطقه‌ای بسیار متراکم است. در این لایه گیاخاک و املاح وجود ندارد. و اگر هم وجود داشته باشد، مقدار آن خیلی کم است.

چه چیزهایی در خاک وجود دارد؟

علاوه بر ذرات ماسه، گیاخاک، خرده‌سنگ، آب و هوا،خاک دارای جانداران مختلفی است. بیشتر این جانداران آن‌قدر کوچکند که با چشم غیر مسلح نمی‌توان آنها را دید! کوچک‌ترین این جانداران باکتری‌ها و جلبک‌های میکروسکوپی‌اند. سایر جانداران کوچک خاک که بیشترشان را کرم‌ها تشکیل می‌دهند، عبارتند از کرم‌های حلقوی وجاندارانی کوچک که به خرس‌های آبی کوچک معروفند برای اینکه ظاهری شبیه خرس دارند. خرس‌های آبی کوچک جزو بندپایانند و چهار جفت پا دارند. کرم‌های خاکی نیز در لابه‌لای لایه سطحی خاک می‌لولند. حلزون ‌های صدف‌دار و بدون صدف، حشرات و سایر جانوران نیز در میان درزها و شکاف‌های سطح خاک زندگی می‌کنند.

آیا می‌دانید:

در یک مشت خاک، تعداد باکتری‌هایی که زندگی می‌کنند بیش‌تر از کل جمعیت کره‌ی زمین است.

گیاهان و جانوران چگونه از خاک استفاده می‌کنند؟

خاک نقش مهمی در حیات گیاهان وجانوران روی زمین دارد.گیاهان به کمک ریشه‌هایشان آب و املاح لازم برای رشد را از خاک جذب می‌کنند. انسان‌ها و جانوران نیز با خوردن این گیاهان مواد غذایی مورد نیاز بدن‌شان را تامین می‌کنند.

بیش‌تر مردم گوشت مصرف می‌کنند و این گوشت وابسته به وجود گیاهان است چرا که جانورانی که ما گوشت‌شان را می‌خوریم، از گیاهان تغذیه می‌کنند. به عبارت دیگر، زنجیره‌ی غذایی ما از گیاهان شروع می‌شود و این گیاهان نیز برای رشد نیاز به خاک دارند.

بسیاری از جانوران درون خاک لانه می‌کنند. از جانوران کوچک مانند کرم‌ها، عنکبوت‌ها و مورچه‌ها گرفته تا جانوران بزرگ‌تر مانند موش‌های کور، موش‌های صحرایی، خرگوش‌ها و... .

منبع

- ‌ثروت‌های طبیعی زمین؛ خاک، جلد چهارم، نویسنده: یان گراهام، ترجمه: محید عمیق،نشر افق، 1388.

موضوعات: خاک زمین

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: شنبه چهاردهم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 22:41

خاک چیست؟

خاک چیست؟

خاک از چه چیزی ساخته می‌شود؟

خاک چگونه تشکیل می‌شود؟

خاک چیست؟

خاک یکی از منابع طبیعی کره‌ی زمین به شمار می‌رود. گاهی گل و لای زمین نیز خاک نامیده می‌شود. خاک لایه‌ی سطحی پوسته‌ی زمین را تشکیل می‌دهد و ماده‌ای طبیعی است که علف‌ها، درختان، محصولات کشاورزی و انواع مختلف گیاهان در آن می‌رویند. ضخامت خاک ممکن است بین چند سانتی‌متر یا چند متر باشد.

خاک از چه چیزی ساخته می‌شود؟

خاک مخلوطی است از ذرات ماسه، قطعه‌های ریز سنگ، آب و بقایای اجزای گیاهان که گیاخاک(هوموس) نامیده می‌شود. البته نسبت مقدار مواد تشکیل‌دهنده‌ی خاک در مناطق مختلف متغییر است. این مواد به یکدیگر می‌چسبند و مانند اسفنجی عمل می‌کنند که می‌تواند آب را جذب کند.

آب موجود در خاک، شامل انواع کانی‌هاست. بعضی از این کانی‌های محلول در آب، به وسیله‌ی گیاهان جذب و به عنوان غذا مصرف می‌شوند. به طور کلی این مواد شیمیایی املاح نام دارند. ما هم با خوردن گیاهان و گوشت جانورانی که از این گیاهان تغذیه می‌کنند، املاح مورد نیاز بدنمان را تامین می‌کنیم.

خاک چگونه تشکیل می‌شود؟

مواد اولیه‌ای که خاک را به وجود می‌آورند، همیشه درحال تشکیل شدن هستند:

- قطعه سنگ‌های بزرگ در اثر عوامل فرسایشی خرد می‌شوند و به صورت ذرات کوچک درمی‌آیند. وقوع زمین‌لرزه‌ها، فوران آتش‌فشان‌ها، سقوط سنگ‌های بزرگ از بلندی‌ها و پدیده‌ی رانش زمین از عوامل تجزیه شدن سنگ‌ها است.

در اثر تغییرات دما در شبانه‌روز، آبی که در شکاف سنگ‌ها نفوذ کرده منقبض و منبسط می‌شود و سبب سست شدن سنگ‌ها و از هم پاشیدن آن‌ها می‌شود. همه‌ی این عوامل فرسایش طبیعی، موجب تجزیه شدن سنگ‌ها می‌شوند و در آخر ذرات سنگ‌ها خاک را به‌وجود می‌آوردند.

- گیاهان می‌میرند و اجزای‌شان به‌وسیله‌ی میکروب‌ها و قارچ‌ها تجزیه می‌شود و به صورت گیاخاک درمی‌آید.

باد ذرات سنگ‌ها و گیاخاک را همراه خود حمل می‌کند و در محلی دیگر برجای می‌گذارد. گیاهان روی چنین خاکی رشد می‌کنند و ریشه‌های‌شان موجب به هم چسبیدن ذرات خاک می‌شود و لایه‌ی جدید خاک را تشکیل می‌دهند.

منبع

- ‌ثروت‌های طبیعی زمین؛ خاک، جلد چهارم، نویسنده: یان گراهام، ترجمه: محید عمیق،نشر افق، 1388.

موضوعات: خاک زمین

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: پنجشنبه دوازدهم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 10:36

مارها حیواناتی که گوش ندارند!

آیا می‌دانید مارها گوش ندارند ؟

وقتی مارگیری در نی مخصوص خود می‌دمد و آهنگی را سرمی‌دهد، از درونِ سبدِ پیش رویش ماری آرام آرام بیرون می‌آ‌ید و بدنش را طوری تکان می‌دهد که گویی می‌خواهد با این آهنگ همراهی کند.

شاید شما این صحنه را بارها در تلویزیون دیده باشید. اما مارها هیچ صدایی را نمی‌شنوند. پس چرا به ساز مارگیر واکنش نشان می‌دهند؟

مارها در دو سوی سر خود، گوش ندارند! این بدان معنی است که مارها، صدایی را که از طریق هوا منتقل می‌شود، مانند ما نمی‌شوند. ولی مارها در قبال ارتعاشاتی که از طریق زمین منتقل می‌شود، حساس هستند. بدین‌ترتیب وقتی به نظر می‌رسد که مار صدای "آمدن" کسی را می‌شنود، در واقع لرزیدن زمین زیرپای آن شخص را حس می‌کند. با آنکه مار ظاهرا فاقد حس شنوایی است، با حواس دیگر خود این کمبود را به خوبی هر چه تمام، جبران می‌نماید. بعضی از مارها نیز وجود موجودات زنده در محیط را از روی دمای بدن آنها حس می‌کنند. آنها در حقیقت صداها را احساس می‌کنند. این ارتعاشات صدا در هوا است که موجب می شود مارها صداها را تشخیص دهند. ارتعاشات و امواجی که از دیگر حیوانات به مارها می‌رسد، بعد از آنالیز مغزشان موجب می‌شود تا آنها درکی از صدای حیوان مقابل پیدا کنند و واکنش مناسب را نشان دهند.

اگر دقت کرده باشید، می‌بینید که مارگیرها هنگام نواختن سازشان به عقب و جلو پیچ و تاب می‌خورند و گاهی پایشان را به زمین می‌زنند. شما می‌بینید که مار همراه با ساز مارگیر و خیره به او از سبدش بیرون می‌آید و خود را بالا می‌کشد. اما این حقیقت ندارد، مار صدای ساز را نشنیده است، بلکه ارتعاشات زمین، به خصوص ارتعاشات ناشی از برخورد پای مارگیر با زمین را احساس کرده و به آن واکنش نشان می‌دهد.

منبع

- 365 پرسش و پاسخ علمی برای بچه‌ها، ترجمه: فرزانه کریمی، انتشارات قدیانی، کتاب‌های بنفشه، 1383.

موضوعات: شگفتی‌های حیوانات

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: چهارشنبه یازدهم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 23:6

اقیانوس‌ها

اقیانوس چیست؟

اقیانوس‌های زمین کدامند؟

بزرگ‌ترین و کوچک‌ترین اقیانوس زمین کدام است؟

آب‌های گرم و آب‌های سرد زمین کدامند؟

اهمیت اقیانوس‌ها چیست؟

امروزه چه خطراتی اقیانوس‌ها را تهدید می‌کند؟

اقیانوس چیست؟

اقیانوس‌ها چاله‌های بزرگی درسطح زمین هستند که از آب پر شده‌اند. اقیانوس‌ها بیش از دو سوم سطح زمین (بیش از 70 درصد) را پوشانده‌اند. در روی کره‌ی زمین پنج اقیانوس وجود دارد که به ترتیب اندازه عبارتند از:

اقیانوس آرام، اقیانوس هند، اقیانوس اطلس، اقیانوس منجمد شمالی و اقیانوس منجمد جنوبی.

بزرگ‌ترین و کوچک‌ترین اقیانوس زمین کدام است؟

اقیانوس آرام، بزرگ‌ترین اقیانوس دنیا است. از مجموع سه اقیانوس دیگر بزرگ‌تر و عمیق‌ترین دنیا است. اگر به نقشه جهان نگاه کنید، می‌بینید که اقیانوس آرام نیمی از سطح کره‌ی زمین را فراگرفته است.

کوچک‌ترین اقیانوس جهان، اقیانوس منجمد شمالی است.

آب‌های گرم و آب‌های سرد

آب‌های گرم در نزدیکی خط استوا قرارگرفته‌اند.استوا خطی فرضی است که زمین را به دو قسمت مساوی تقسیم می‌کند. اقیانوس هند سومین اقیانوس بزرگ جهان است و 20 درصد كره زمین را پوشانده است. این اقیانوس گرمترین حوزه اقیانوسی جهان به شمار می‌‌آید. دریای خلیج فارس كه از شاخه ‌های این اقیانوس به ‌شمار می ‌آید گرم‌ترین دریای جهان است.

آب‌های سرد، نزدیک قطب‌های شمال و جنوب و بسیار دورتر از استوا قرارگرفته‌اند. اقیانوس منجمد جنوبی یا اقیانوس یخ بسته جنوبی، سردترین و جنوبی‌‌ترین اقیانوس جهان است. این اقیانوس اطراف قطب جنوب قرار دارد. بزرگترین کوه‌های یخ در آب‌های این اقیانوس شناورند.

اکتشافات اعماق اقیانوس‌ها

آب‌های عمیق اقیانوس‌ها زیر فشار زیاد، بسیار تاریک هستند و دمایی نزدیک به نقطه‌ی انجماد دارند، بنابراین تعجب ندارد که اعماق اقیانوس بزرگ‌ترین مناطق کشف‌نشده‌ی کره‌ی زمین باشد. تا قرن بیستم انسان‌ها به زحمت فقط می‌توانستند چند متر در آب پایین بروند؛ در حالی‌که عمیق‌ترین نقطه‌ی اقیانوس 11 کیلومتر عمق دارد. امروزه دانشمندان از زیردریایی‌هایی با سرنشین یا بدون سرنشین برای دیدن نمای نزدیک اعماق و جمع‌آوری نمونه استفاده می‌کنند.

اهمیت اقیانوس ها

اقیانوسها یکی از منابع مهم تأمین غذا برای انسان هستند.این پهنه‌های آبی امکان حمل ونقل کم هزینه تر میلیون‌ها تن بار را با کشتی‌ها فراهم می آورند. اقیانوسها همچنین به طور غیرمستقیم منبع تأمین آب شیرین برای ساکنان جهان‌اند.

امروزه چه خطراتی اقیانوس‌ها و محیط زیست آن را تهدید می کنند؟

- سالیانه چند میلیون تن زباله‌های سمی کارخانه‌ها، پلاستیک و مواد تجزیه نشدنی به اقیانوس‌ها ریخته می‌شود.

- برخی کشورها از شیوهٔ دفن زباله‌های اتمی در اعماق اقیانوس‌ها استفاده می‌کنند.

- صید بی‌رویه و انبوه ماهی‌ها، بدون آنکه فرصت تولیدمثل برای آنها فراهم شود، نیز به اکوسیستم آب‌ها به شدت لطمه می‌زند.

- برخی کشورهای پیشرفته با دسترسی به فناوری‌های جدید مانند کشتی‌های مجهز به رادار یا نصب دایمی تورها در آب، به طور مداوم صید ماهی از اعماق آب و همه نقاط اقیانوس‌ها را افزایش می‌دهند.

- افزایش دمای آب‌ها درنتیجه رهاسازی فاضلاب‌های صنعتی و خانگی.

منابع

- دایرة‌المعارف اینترنتی زمین، محصول مشترک گوگل وموسسه‌ی کیندرسلی، مترجمان: دکتر مهدی چوبینه، مرضیه سعیدی، انتشارات محراب قلم، ۱۳۹۰.

- دایره المعارف چراهای شگفت‌انگیز، جلد اول، نویسنده: بریژیت آویسون و دیگران، مترجم: رویا خوئی، نشر محراب قلم، چاپ1385.

موضوعات: دانستنی‌های زمین, آب بر روی زمین

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: سه شنبه دهم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 22:21

سیل

سیل چیست؟

چرا سیل جاری می‌شود؟

چگونه می‌توان سیل را مهار کرد؟

انسان‌ها چه نقشی در وقوع سیل دارند؟

سیلاب چگونه موجب حاصل‌خیز شدن خاک می‌شود؟

سیل چیست؟

سیل یکی از حوادث طبیعی مخرب و ویرانگر است. در اثر جاری شدن مقدار فراوانی آب، سیل به وجود می‌آورد. در هنگام بارش باران و برف، مقداری از آب جذب خاک و گیاهان می‌شود؛ درصدی تبخیر می‌شود و باقی‌مانده جاری می‌شود. سیل زمانی روی می‌دهد که خاک و گیاهان نتوانند بارش را جذب نموده و در نتیجه کانال طبیعی رودخانه توان گذر دادن آب ایجاد شده را نداشته باشد.

دلایل جاری شدن سیل

سیل به دلایل زیادی ممکن است جاری شود: بارش شدید و مداوم باران؛ طغیانِ رودخانه‌ها؛ آب شدن ناگهانی مقدار زیادی برف؛ و بالا آمدن بیش از حد آب دریا. گاهی بر اثر ریزش کوه رودخانه‌ای بند می‌آید و همین که فشار آب این سد را درهم بشکند سیل راه می‌افتد. گاهی ممکن است سدی که انسان بر روی رودخانه‌ای ساخته است فروبریزد یا لوله‌ی آبی بترکد و ناگهان سیل جاری شود. در بسیاری از نواحی دنیا، به‌ویژه در مناطقی که بیش‌تر باران سالانه‌ی آن‌ها در فصل کوتاه ومرطوب سال می‌بارد، بارش باران‌های سیل‌آسا پدیده‌ای عادی است. این باران‌ها رودخانه‌ها را پر از آب می‌کنند و ممکن است در سرزمین‌هایی که از محل بارش بسیار دورند سیل به راه بیندازند.

در مناطق سردسیر دنیا، سیل هنگامی جاری می‌شود که برف زمستانی آب می‌شود. در مناطق کم ارتفاع کناره‌ی دریاها، آب دریا گاهی باعث جاری شدن سیل می‌شود. جزر و مد دریا همیشه یکسان نیست، وقتی آب دریا خیلی بالا می‌آید و همزمان بادهای تند می‌وزد، فاجعه‌ای روی می‌دهد.

حتی سنگ‌های یک منطقه هم ممکن است موجب راه افتادن سیل بشود یا از آن جلوگیری کند. بعضی سنگ‌ها، مثل سنگ گچ، آب را در خود جذب می‌کنند. به این نوع سنگ‌ها، سنگ‌های تراوا می‌گویند. خاک تراوامثل خاک رُس، آب را از خود عبور نمی‌دهد. این خاک باعث می‌شود که آب باران به سرعت در جویبارها و رودخانه‌ها جاری شود.

وقوع سیل در اثر سهل‌انگاری و اشتباهات انسان

طی سال‌های اخیر وقوع سیل افزایش یافته است. آیا به دلیل آن است که خبرهای مربوط به حوادث سیل در اخبار بیش از گذشته منعکس می‌شوند و ما از آن‌ها اطلاع می‌یابیم یا به دلیل تغییرات آب و هوایی و جوی است؟ یا این‌که امروزه برخلاف گذشته جمعیت بیشتری از مردم در مناطقق سیل‌خیز ساکن هستند؟ بعضی از دانشمندان بر این باورند که گرم شدن زمین عامل وقوع بیشتر سیل‌ها است. دانشمندان معتقدند انسان با قطع کردن درختان جنگل که فرسایش خاک را به دنبال دارد و نیز با تغییر دادن مسیر رودخانه‌ها شرایط لازم برای سیل‌های ویرانگر را فراهم می‌کند.

خسارات و آسیب‌های سیل

بعضی از سیل‌ها در فصل‌های معینی از سال به وقوع می‌پیوندند و مردم نیز از قبل آمادگی برای آن دارند. بعضی وقت‌ها نیز جریان سیل چنان شدید است که به یک فاجعه‌ی مصیبت‌بار تبدیل می‌شود. آن‌وقت آب و گل و لای و تخته‌سنگ‌های بزرگی که سیل همراه خود می‌آورد جان بسیاری از انسان‌ها و حیوانات را می‌گیرد یا آن‌ها را آواره و بی‌خانمان می‌سازد. ساختمان‌ها تخریب می‌شوند و گیاهان در زیر آب فرومی‌روند. قدرت تخریب سیل بسیار زیاد است و خطرات جانی و خرابی‌های فراوانی به بار می‌آورد که ترمیم و بازسازی خرابی‌های ناشی از این فاجعه مدت زیادی طول می‌کشد.

سیل‌های فاجعه‌بار

سیل رودخانه هوآنگ هو 1887

در این سیل در مجموع حدود 900 هزار نفر کشته شدند. مردم بسیاری در روستاهای اطراف این رودخانه زندگی می‌کرده و کشاورزی می‌کردند. آب رودخانه به علت باران سنگین به حدی بالا آمد که بسیاری از مناطق ساحلی را زیر آب برد. در آن زمان، سازمانهای هواشناسی فعالی در چین وجود نداشت به همین دلیل، کسی نتوانست وقوع سیل را پیش بینی کرده و در مقابل آن تدابیری بیندیشد. به همین دلیل، تلفات این سیل این قدر بالا بود.

سیل رودخانه یانگ تسه چین1931

فاجعه‌بارترین سیل تاریخ بر اثر طغیان رودخانه‌ی یانگ تسه در چین روی داد. در سال 1931 میلادی بیش از 3500000 نفر جان خود را در این سیل از دست دادند.

تلفات بالای این سیل بیشتر به خاطر شیوع بیماری های واگیردار و همچنین قحطی رخ داد. از سال 1928 تا 1930 چین با یک قحطی و خشکسالی بزرگی مواجه شد. در زمستان 1930 ناگهان برف وحشتناک و سرمای کشنده ای چین را فراگرفت و باعث ایجاد کوههای یخی بزرگ شد. با فرارسیدن بهار 1931 و گرم شدن ناگهانی هوا، برفها و یخچالهای اطراف رودخانه یانگ تسه شروع به آب شدن کردند و ناگهان سطح آب رودخانه بالا آمد و به همین دلیل، یک سری سیلهای وحشتناک و کشنده ای در اطراف رودخانه یانگ تسه به وقوع پیوست.

سیل بنگلادش

یکی از مصیبت‌بارترین سیل‌های اخیر، سیل سال 1988 میلادی بود که حدود 60 درصد از سرزمین بنگلادش کاملا زیر آب فرورفت. هرچند سیل در بنگلادش اغلب در فواصل زمانی چهارماهه روی می‌دهد، اما این‌بار رودخانه‌های گلنا، براهماپوترا وگنگ هم‌زمان ودر فاصله‌ی زمانی دو هفته طغیان کردند.

وقوع سیل در بنگلادش به دلیل بارش‌های شدید موسمی است که رودخانه‌های این کشور بین ماه‌های اردیبهشت تا شهریور طغیان می‌کنند. اما به دلیل بارندگی شدید در فاصله‌ی زمانی کوتاه و جاری شدن سیلاب از رشته‌ کو ههای هیمالیا، سطح آب رودخانه‌ها بیش از حد بالا آمد و در نتیجه 122000 کیلومترمربع از وسعت این کشور که دوسوم مساحت آن را تشکیل می‌دهد طی 24 ساعت زیر آب فرورفت.

وسعت خرابی و خسارات جانی و مالی بسیار بالا بود. 2379 نفر در اثر غرق شدن یا شیوع بیماری‌های ناشی از سیل جان خود را از دست دادند. آب بهداشتی و سالم در دسترس نبود و در اثر ورود فاضلاب در آن به کلی آلوده شده بود. حدود نیم میلیون تُن محصول برنج به کلی از بین رفت. .بیش از هفت میلیون خانه تخریب شد و صدها کیلومتر از جاده‌ها و خطوط راه‌آهن این کشور تخریب شدند و تعداد زیادی از پل‌ها آسیب دیدند.

مهار کردن سیل

سیلابها یکی مخرب‌ترین نیروهای طبیعی در روی زمین هستند. سيلاب هم از نظر تلفات جاني و هم از نظر خسارات مالي مهيب ترين حادثه طبيعي در زمین است. اما می‌توان با مهار کردن آن از خسارات سیل کم کرد. ببینیم چگونه باید آن را مهار کرد؟

یکی از ساده‌ترین و قدیمی‌ترین راه‌های کنترل سیل، روش تراس‌سازی است که در سرتاسر جهان، از چین در خاور دور و پرو در آمریکای جنوبی تا اتیوپی واقع در شاخ آفریقا به کار گرفته می‌شده است. تراس‌ها سکوهایی هستند که به صورت بریدگی‌هایی در دامنه‌هی تپه‌ها و دره‌ها ایجاد می‌شوند و دور تا دور لبه‌های این سکوها نیز با دیوارهای سنگی یا گلی محصور می‌شوند. مصولات کشاورزی داخل این دیوارها به عمل می‌آیند که آب باران را در خود جمع‌آوری می‌کنند و زمینها از این ططریق آبیاری می‌شوند. همچنین وجود این تراس‌ها نانع از آن می‌شود تا بران‌های سیل‌آسا مستقیما در سطح زمین جاری شوند.

یکی از روش‌های کنترل سیل احداث حوضچه‌هایی در کنار رودخانه‌هاست تا سیلاب‌ها درون این حوضچه‌ها جمع‌آوری شوند. مصریان باستان حوضچه‌هایی را در دشت‌های سیلابی کرانه‌ی رود نیل درست می‌کردند که سیل‌های سالانه درون آنه سرازیر می‌شدند. پس از آن که آب این حوضچه‌ها خشک می‌شدند، خاک این اراضی، زمین‌های کشاورزی بسیار مرغوب و حاصلخیزی را به وجود می‌آوردند.

درختکاری و ایجاد فضای سبز در مناطقی که بر اثر قطع بی‌رویه درختان جنگل‌ها، به صورت زمین بایر درآمده‌اند از دیگر راهکارهای جلوگیری از سیل است.

احداث دیوارهای محافظ بتونی می‌تواند مردم ساکن در حاشیه‌ی ساحل دریا یا رودخانه را از خطر سیل در امان نگه دارد.

احداث سد در مسیر رودخانه‌ها به منظور ممانعت از سرازیر شدن آب، رود یانگ تسه در چین مرتب طغیان می‌کند. دولت چین شروع به ساختن سد تری جورج بر روی آن کرد. این سد هم برای کنترل طغیان رود و هم برای تولید انرژی الکتریکی درنظر گرفته شده است.

سیلاب چگونه موجب حاصل‌خیز شدن خاک می‌شود؟

ما اغلب از سیل به عنوان یک بلای طبیعی ویران‌گر یاد می‌کنیم. اما در عهد باستان، مردم برای کشت محصولات کشاورزی‌شان به وجود سیل وابسته بودند. وقتی رودخانه‌ها طغیان می‌کنند، انبوهی از رسوبات و گل و لای را همراه خود حمل می‌کنند و در سطح زمین می‌گسترانند. این رسوبات سرشار از مواد آلی‌اند که گیاهان می‌توانند با ریشه‌هایشان این مواد را به عنوان غذا جذب کنند. و زمین را برای کشاورزی و کاشتن محصولات آماده کنند.

در بعضی از مناطق جهان، رسوبات گل و لای ناشی از جاری شدن سیلاب، موجب حاصل‌خیزی خاک می‌شود. در مصر طغیان رود نیل سبب حاصل‌خیزی زمین‌های شن‌زار این سرزمین می‌شد. رود نیل هر سال طغیان می‌کرد و انبوه رسوبات، گل و لایش، ناحیه‌ی وسیعی از زمین‌های بیابانی سواحل این رود را می‌پوشاند و خاکش را برای کشاورزی مساعد می‌کرد.

شگفت‌انگیزترین سیل‌بندها

سیل‌بند رودخانه‌ی تایمز لندن، انگلستان

در اثر جاری شدن آب دریای شمال در رودخانه‌ی تایمز، رودخانه طغیان می‌کرد و شهر لندن را بارها گرفتار سیلاب می‌کرد. اما امروزه برای محافظت از شهر لندن در برابر این سیلاب‌ها، سیل‌بندی روی رودخانه‌ی تایمز ساخته شده است. برای اینکار نُه ستون با موج‌شکن بتونی که در یک ردیف قرار دارند؛ روی رودخانه احداث شده است. بین این ستون‌ها، دریچه‌های فولادی بسیار سنگین و مقاومی تعبیه شده‌اند. این دریچه‌ها در شریط عادی به حالت تخت روی بستر دریا قرار می‌گیرند تا کشتی‌ها بتوانند به راحتی در این رودخانه رفت و آمد کنند. اما زمانی که خطر سیل وجو دارد، ماشین‌آلاتی درون موج‌شکن‌ها تعبیه شده‌اند که با چرخاندن دریچه‌ها، آن‌ها را به حالت ایستاده درمی‌آورند و با این کار ارتباط دریا با رودخانه قطع می‌شود.

سیل‌بند هلند

هلند کشوری است که بیشتر زمینهای آن پایین تر از سطح دریا قرار دارد و بخشی از جمعیت این کشور نیز در این مناطق سکونت دارند. در سال 1953 سیلی مهیب در هلند رخ داد. در این سیل 1800 نفر قربانی شدند . این اتفاق موجب شد تا هلند به دنبال راهکارهایی برای مقابله با سیل باشد.

این راهکارها شامل چندین سد، بند سیل‌گیر، سد سلولی، آب‌بند، خاکریز و موانع طوفان است که از سال 1950 شروع شد و در سال 1997 تکمیل شد. یکی از معروفترین سدهای دفاعی هلند، سد میسلنت است. این سد در سال ۱۹۹۷ ساخته شده است و به عنوان یکی از بزرگترین سازه‌های متحرک جهان محسوب می‌شود. هنگامی که سطح آب افزایش می‌یابد، دیوارهای سد به طور هوشمند بسته شده و آب، مخازن در امتداد سد را پر می‌کند. سازه متحرکی با دو دروازه پرانتز مانند که برای محافظت از شهر و بندر روتردام در برابر سیل ساخته شده و در عین حال کانال کشتیرانی نیز هست.

سیل‌بند ژاپن

ژاپن یک جزیره است و اطراف آن را آب گرفته است. برای همین شاهد وقوع سیل‌های زیادی بوده است. مناطق ساحلی و در امتداد رودخانه های ژاپن همواره در معرض خطر هستند. پس از یک سیل فاجعه بار در سال ۱۹۱۰، ژاپن شروع به کشف راه‌هایی برای حفاظت از مناطق سیل‌خیز کرد. یکی از این اقدامات موتورهای آبی خودکار بود. ژاپنی‌ها موتورهای آبی خودکار را توسعه دادند که این موتورها قدرت بسیاری از دروازه‌های آبی مناطق سیل زده را تأمین می‌کنند. فشار آب، نیرویی ایجاد می‌کند که دروازه‌ها در صورت نیاز باز و بسته می‌شوند. موتورهای هیدرولیک برای کار کردن نیازی به برق ندارند و بنابراین می‌توان در مواقع سیل که برق نیز قطع می‌شود از آنها استفاده نمود.

منابع

- دانشنامه آکسفورد، جلد دوم، نویسنده: آئروسل - ریه، مترجمان: شهریار بهرامی اقدم و دیگران، نشر نی، 1390.

- پدیده‌های طبیعی، نویسندگان: فرد مارتین، کاترین چمبرز، مترجمین: محمود سالک، مجید عمیق، نشر پیدایش، 1382.

- ‌ثروت‌های طبیعی زمین؛ خاک، جلد چهارم، نویسنده: یان گراهام، ترجمه: محید عمیق،نشر افق، 1388.

موضوعات: حوادث شگفت‌انگیز طبیعی

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: دوشنبه نهم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 17:16

آنچه از آب بر روی زمین باید بدانیم

آیا می‌دانید چه‌قدر آب در روی زمین وجو د دارد؟

آیا می‌دانید چند درصد از آب‌های روی زمین شیرین است؟

آیا می‌دانید آب به چه حالت‌هایی بر روی زمین وجود دارد؟

آیا می‌دانید مقدار و حجم آبی که روی زمین وجود دارد ثابت است؟

زمین سیاره‌ی اقیانوس‌ها

آب چیست؟

اگر آب بر روی زمین نبود هیچ حیاتی روی سیاره‌ی ما وجود نداشت. یکی از ویژگی‌هایی که سیاره‌ی زمین را از دیگر سیاره‌ها جدا و خاص می‌کند، وجود آب در این سیاره است. آب یکی از منابع طبیعی است و معمولاً به حالت مایع در طبیعت یافت می‌شود، اما به حالت جامد یا گاز هم وجود دارد. آب خالص هیچ طعم، بو و مزه‌ی خاصی ندارد .

آب مثل خیلی از مواد دیگر از مولکول ساخته شده است. این مولکول‌ها آنقدر کوچکند که حتی کوچک‌ترین قطره‌ی باران میلیاردها مولکول دارد. آب ترکیبی از دو عنصر ساده‌ی اکسیژن و هیدروژن است. هر مولکول آب از یک اتم اکسیژن و دو اتم هیدروژن تشکیل شده است. به قول دانشمندان فرمول شیمیایی آب H2O است.

حالت‌های آب

آب به صورت مایع، جامد و گاز است. حالت آب بستگی به دمای آن دارد. اگر دمای آب به صفر درجه‌ی سانتی‌گراد برسد، تبدیل به یخ می‌شود. در قطب شمال و جنوب آب به صورت یخ وجود دارد. اگر دمای آب به صد درجه‌ی سانتی‌گراد برسد، می‌جوشد و به حالت گاز درمی‌آید که به آن بخارآب هم می‌گویند. اگر همین بخارآب سرد شود، دوباره تبدیل به آب می‌شود.

آب در کجا یافت می‌شود؟

آب در همه‌جای کره‌ی زمین وجود دارد. سه چهارم سطح زمین را آب پوشانده است و تقریبا همه‌ی آن را آب شور تشکیل می‌دهد، چون دارای نمک است.

آب رودخانه‌ها، دریاچه‌ها، یخچال‌ها و کلاهک‌های یخی قطب‌ها از نوع آب شیرین و بدون نمک است. این آب از تبخیر آب سطح دریاها به وجود می‌آید و چون هنگام تبخیر آب شور، نمک آن برجای می‌ماند، آب باران شیرین است.

بیش از 97 درصد از آبهای زمین شور است که قابل آشامیدن نیست و سه درصد آبهای زمین شیرین است. اما قسمت بیشتر این آبها به صورت یخ در مناطق قطبی وجود دارند و تنها یک درصد از آبهای شیرین کره‌ی زمین برای تمام موجودات قابل دسترس است.

آیا می‌دانید مقدار و حجم آبی که روی زمین وجود دارد ثابت است؟

در واقع امروزه به همان میزانی آب بر روی کره‌ی زمین وجود دارد که در 3 میلیارد سال پیش وجود داشته است. در فصل‌های خوب سال، سطح آب اقیانوس‌ها در نیمکره شمالی 20 سانتی‌متر کاهش می‌یابد. هیچکس به درستی نمی‌داند که این میزان آب چه می‌شود، اما در فصل پاییز مجددا کاهش آب اقیانوس‌ها جبران می‌شود.

منابع آب تمام‌شدنی نیستند، برای این‌که طی روندی به نام چرخه‌ی آب، در طبیعت بازیافت می‌شود. قطره‌ی بارانی که امروز بر زمین می‌بارند، میلیون‌ها سال قبل توسط یک دایناسور نوشیده شده است! آبی که ما مصرف می‌کنیم، دوباره به طبیعت برمی‌گردد و طی میلیون‌ها سال بارها و بارها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

منبع

- ‌ثروت‌های طبیعی زمین، نویسنده: یان گراهام، ترجمه: محید عمیق،نشر افق، 1388.

- سیاره‌ی ما زمین، نویسنده: باربارا سولینگ، ترجمه‌ی رویا خویی، نشر مرکز، 1379.

موضوعات: آب بر روی زمین

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: یکشنبه هشتم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 0:29

معرفی کتاب دانستنی‌هایی درباره علوم؛ سیاره زمین

کتاب دانستنی‌هایی درباره علوم؛ سیاره زمین

آنجو چاولا

ترجمه: آزاد تیموری

کتاب دانستنی‌هایی درباره علوم؛ سیاره زمین، اثر آنجو چاولا، یک دایره‌المعارف مصور همراه با واژه‌نامه است. دانستنی‌هایی درباره علوم؛ سیاره زمین هر آنچه که دوست دارید درباره‌ی سیاره‌ی زمین بدانید، در اختیارتان قرار می‌هد.

آزاد تیموری با ترجمه‌ی کتاب دانستنی‌هایی درباره علوم؛ سیاره زمین، هدیه‌ای ارزشمند به نوجوانان تقدیم کرده است.

زمین، یک سیاره‌ی بزرگ است. آنقدر بزرگ که توانسته است میلیاردها انسان و موجودات دیگر مانند حیوانات، گیاهان، اقیانوس‌ها و ... را در خود جای بدهد. اما در مقایسه با هستی عظیمی که تصورش برایمان سخت و در عین‌حال جذاب است، بسیار کوچک و ناچیز به‌شمار می‌رود. اما زمین تنها سیاره‌ی قابل سکونت در منظومه‌ی شمسی است. زمین جوی دارد که حیات را ممکن می‌سازد و دمای آن نیز برای زندگی کردن موجودات زنده، مناسب است. درباره‌ی ویژگی‌ها و شگفتی‌های دیگر زمین چه می‌دانید؟ آنجو چاولا کتاب دانستنی‌هایی درباره علوم؛ سیاره زمین را به ما پیشنهاد می‌کند. او در کتابش، دانستنی‌هایی درباره علوم؛ سیاره زمین درباره‌ی زمین توضیحات کاملی نوشته است. کافی است به فهرست کتاب نگاه کنید تا از بابت تمام چیزهایی که دوست دارید درباره‌ی زمین بیاموزید، مطمئن شوید.

یکی از ویژگی‌های مثبت کتاب دانستنی‌هایی درباره علوم؛ سیاره زمین، زبان ساده و روان آن است که خواندن و درک و دریافت مطالب را به راحتی ممکن می‌سازد.

کتاب دانستنی‌هایی درباره علوم؛ سیاره زمین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

اگر دوست دارید درباره‌ی سیاره‌ی زمین که محل زندگی‌انسان‌ها و دیگر جانداران است بیشتر بدانید، کتاب دانستنی‌هایی درباره علوم؛ سیاره زمین به شما کمک می‌کند. نوجوانان جویای علم از مطالعه‌ی کتاب دانستنی‌هایی درباره علوم؛ سیاره زمین لذت می‌برند.

بخشی از کتاب دانستنی‌هایی درباره علوم؛ سیاره زمین

زمین به عنوان یک سیاره

زمین، سیاره‌ی خانگی ما، یکی از هشت عضو بزرگ منظومـه شمسـی اسـت. تمـام ایـن اعضـا (سیاره‌ها) در فضا حول خورشید به دور یک مسیر ثابت که مـدار نامیـده مـی‌شـود، مـی‌گردنـد. می‌دانیم که خورشید یکی از میلیاردها ستارهایی است که کهکشان مـا، راه شـیری را مـی‌سـازد. راه شیری به نوبه‌ی خود یکی از میلیاردها کهکشانی است که دنیای ما را می‌سازد. بنابراین زمـین بـه عنوان یک سیاره، تنها یک بخش بسیار کوچکی از هستی بزرگ است.

کهکشان‌ها

ما در کهکشان زندگی می‌کنیم. میلیاردها کهکشان با تیلیـاردهـا سـتاره در هسـتی وجـود دارد. کهکشان ما شکلی مارپیچ دارد که راه شیری نامیده می‌شود و شامل بیش از صدها میلیـارد سـتاره است. به حدی گسترده است که۱۰۰ میلیارد سال طول میکشد تا یک جت در سراسـر آن پـرواز کند.

ماه قمر زمین

ماه، قمر طبیعی زمین است. زمین تنها یک قمر دارد و ۳۸۴۴۰۰ کیلومتر از آن فاصله دارد و لونا که یک کلمه‌ی لاتین است نامیده می‌شود. ماه بعد از خورشید روشنترین شئ در آسمان اسـت و توسط انسان در سال ۱۹۶۹ مشاهده شد.

فهرست

فضای زمین

چشم اندازی از فضا

پوسته‌ی زمین

صفحات متحرک

رویدادهای مختلف زمین

آتشفشان‌ها

زمین لرزه‌ها

سنگ‌ها

مواد معدنی

فسیل‌ها

غارها

اقیانوس‌ها

خطوط ساحلی

یخچال‌های طبیعی

رودخانه‌ها

بیابان‌ها

اتمسفر

آب و هوا

تغییر فصل

ابرها

طوفان و رعد و برق

باد

حفاظت از زمین

ده مثال از مرتفع‌ترین آبشارها

ده مثال از بزرگترین کویرهای دنیا

ده مثال از بزرگترین کوهستان‌ها

ده مثال از بزرگترین اقیانوس‌ها

ده مثال از بلندترین رودخانه‌ها

ده مثال از بلندترین یخچال‌های قطبی

ده مثال از فوران‌های آتشفشانی

ده مثال از طولانی‌ترین غارهای جهان

واژه‌نامه

من این کتاب علمی را از طاقچه خریداری کردم و از خواندنش درباره زمین، خانه ای که در آن زندگی میکنم چیزهای زیادی یاد گرفتم.

مطلب برگرفته از سایت طاقچه

موضوعات: معرفی کتاب علمی

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: شنبه هفتم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 23:49

چرخه‌ی آب

چرخه‌ی آب در طبیعت چیست؟

گرمای خورشید، آب اقیانوس‌ها را تبخیر می‌کند و به صورت بخارآب درمی‌آورد. بخار آب به هوا می‌رود و در بالای جو زمین سرد می‌شود و به شکل قطره‌های ریز آب درمی‌آید و ابر را تشکیل می‌دهد. بعد از این ابرها آب را به شکل باران پخش می‌کنند. قطره‌های آب به شکل باران یا برف به زمین می‌بارند. این باران در روی زمین جاری می‌شود و به اقیانوس‌ها می‌ریزد. به این ترتیب، گردش آب در طبیعت پیوسته ادامه دارد و به آن چرخه‌ی آب می‌گویند.

نقش رودها در چرخه‌ی آب، جمع‌آوری آب‌های باران جاری شده در سطح خشکی‌ها و حمل آن به اقیانوس‌ها است. به هر طریق رودها زمین را آبیاری می‌کنند و چرخه‌ی آب را حمایت می‌کنند.

آیا می‌دانید:

در برخی مناطق کره‌ی زمین که برای مدت طولانی هیچ بارش بارانی وجود ندارد، چرخه‌های آب محلی متوقف می‌شود. هنگامی که یک بخش از این چرخه عمل نمی‌کند، این چرخه متوقف می‌شود.

آیا می‌دانید:

وقتی آب سطح اقیانوس‌ها تبخیر می‌شود، بخش زیاد آن، پیش از این که دوباره به زمین ببارد، مدت ده روز در هوا باقی می‌ماند. اما آبی که روی اقیانوس‌ها می‌بارد، پیش از اینکه دوباره از سطح اقیانوس‌ها تبخیر شود حدود 37000 سال آن‌جا باقی می‌ماند.

منابع

- ‌ثروت‌های طبیعی زمین، نویسنده: یان گراهام، ترجمه: محید عمیق،نشر افق، 1388.

- به من بگو چه وقت؟، مترجمان: دکتر بهادر صادقی، دکتر شیوا صالحی شهیدی، نشر سایه گستر، 1390.

موضوعات: آب بر روی زمین

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: جمعه ششم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 12:11

آیا در اقیانوس‌ها آب شیرین پیدا می شود؟

آیا در اقیانوس‌ها آب شیرین پیدا می شود؟

در اقیانوس اطلس، بله! اقیانوس اطلس مثل همه‌ی اقیانوس‌های روی زمین، آب شوری دارد. اما در قسمتی از آن می‌توان آب شیرین و گوارا به دست آورد.

رودخانه آمازون پرآب‌ترین رود دنیاست که از کوه‌های آند، در پرو، سرچشمه می‌گیرد و در ساحل شرقی آمریکای جنوبی به اقیانوس اطلس می‌ریزد. این رودخانه یک پنجم آب شیرین رودهای جهان را دارد.

حجم آب شیرینی که بی‌وقفه از رود آمازون به اقیانوس وارد می‌شود آنقدر زیاد است که تا 150 کیلومتری ساحل، آب اقیانوس را پس می‌زند و آب شیرین جای آن را می‌گیرد.

منبع

- 365 پرسش و پاسخ علمی برای بچه‌ها، ترجمه و تدوین: فرزانه کریمی، انتشارات قدیانی، 1390.

موضوعات: شگفتی‌های زمین, آب بر روی زمین

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: پنجشنبه پنجم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 21:21

رود چگونه به وجود می‌آید؟

رود چگونه به وجود می‌آید؟

رودخانه‌ها از کجا سرچشمه می‌گیرند؟

رودخانه‌ها در نهایت به کجا می‌ریزند؟

طولانی‌ترین و کوتاه‌ترین رودهای جهان کدامند؟

رود چگونه به وجود می‌آید؟

رود به جریانی از آب گفته می‌شود، که از به هم پیوستن آب‌های جاری بر روی زمین تشکیل می‌شود. تا در نهایت به دریا، دریاچه و یا دشت ریخته می‌شود. به بستر مسیر رود، رودخانه گفته می‌شود. رودخانه از جاری شدن طبیعی آب میان دو مرز کاملاً مشخص به وجود می‌آید. آب جاری از باران یا برف تامین می‌شود. با ریزش باران آن یا ذوب شدن برف‌ها، آب روی شیب‌های تند جاری می شود و جریان‌های کوچکی در چین و شکن‌های زمین به وجود می‌آورد. از به هم پیوستن این جریان‌های کوچک نهر ها و از به هم پیوستن نهرها رودخانه به وجود می‌آید. نهرهایی که به رودخانه‌ی اصلی می‌پیوندند شاخاب نام دارند. قسمتی از آب باران نیز داخل زمین فرو می‌رود و درون سنگ‌ها نفوذ می‌کند تا وقتی که به لایه‌ای از سنگ‌ها برسد که توان نگهداری آب بیشتری را ندارند. در آن هنگام به طرف سطح روان و چشمه به وجود می‌آید. رودخانه با جاری شدن به طرف دریا بزرگ و بزرگتر می‌شود زیرا شاخاب‌های بیشتری به آن می‌پیوندند.

رودخانه‌ها از کجا سرچشمه می‌گیرند؟

رودخانه‌ها در ابتدا یک جویبار کوچک است. بعضی از آب چشمه‌ای که از زمین بیرون می‌زند، سرجشمه می‌گیرند و بعضی دیگر در کوهستان و از اب باران یا در نوک یخچال‌ها جایی که یخ‌ها شروع به ذوب شدن می‌کنند تشکیل می‌شوند. بعضی دیگر از دریاچه‌ها سرچشمه می‌گیرند.

رودخانه‌ها در نهایت به کجا می‌ریزند؟

بیش‌تر رودخانه‌ها در پایان راه خود به دریا و در نهایت به اقیانوس می‌ریزند. مَصَب رود، جایی است که آب شیرین رود با آب شور دریا مخلوط می‌شود.

البته بعضی از رودها به دریا نمی‌ریزند. آنها به دریاچه‌ها می‌پیوندند و یا وارد خاک می‌شوند.

رودخانه صخره‌ها را می‌فرساید

رودخانه‌ها زمین را می‌شکافند و دره و تنگه به وجود می‌آورند. فشار آب نیروی عظیمی دارد. یک متر مکعب آب، یک تن وزن دارد. آب تنها با ضربه زدن می‌تواند صخره‌ها را متلاشی کند. اما مهمتر از آن وزن رسوباتی مانند سنگ و ماسه است که رودخانه حمل می‌کند و بستر رودخانه را می‌شوید. تخته‌سنگ‌های بزرگ در بستر رودخانه می‌غلتد و آن را عمیق‌تر می‌کنند.

میزان فرسایش زمین توسط آب، هم به سختی سنگ‌ها و هم به شیب رودخانه بستگی دارد. هرجه شیب رودخانه بیشتر باشد قدرت فرسایش آب بیشتر است. در نقاطی که ارتفاع زمین زیاد می‌شود یا ارتفاع از سطح دریا کم می‌شود، رودخانه‌ها می‌توانند به سرعت سنگ‌ها را بشکافند.

هر چه سرعت آب رودخانه بیشتر باشد، سنگ‌های بزرگتر و رسوبات بیشتری با خود حمل می‌کند. با کاهش سرعت آبِ رودخانه، بخشی از رسوبات محلول ته‌نشین می‌شود؛ ابتدا ریگ‌های بزرگ‌تر، سپس ماسه‌ها و سرانجام گل و لای نرم ته‌نشین می‌شود. با ورود رودخانه به آب های آرامِ دریاچه یا دریا و یا کاهش شیبِ کف دره این نشست به تدریج روی می‌دهد.

قسمت‌های مسیر رودخانه

مسیر بالایی رودخانه

رودخانه در ابتدای مسیر و نزدیک سرچشمه بسیار بالاتر از دریا قرار دارد، جریان آن شدید و قدرت تخریب آن بسیار زیاد است. رودخانه، به ویژه هنگام جاری شدن سیل، سنگ و ریگ نیز همراه دارد. سنگ‎ها یکدیگر را می‌سایند و به تدریج شکسته و به سنگ‌ریزه‌های کوچک، ماسه و گل ولای تبدیل می‌شوند. در این مرحله رودخانه هنوز کوچک و کم عمق است و بستر آن پر از سنگ است.

مسیر میانی رودخانه

در این قسمت رودخانه سرعت زیادی ندارد. آب رودخانه بیشتر است و بنابراین بستر آن وسیع‌تر و پوشیده از ماسه، ریگ‌های کوچک و علف‌های هرز آبی می‌شود. رودخانه قدرت عبور از روی مانع های بزرگ را ندارد و آن‌ها را دور می‌زند. به این دلیل مسیر رودخانه از میان تپه‌ها می‌گذرد. در محل‌هایی که رودخانه پیچ می‌خورند، آب جاری در مسیر خارجی پیچ باید سریع‌تر از آب مسیر داخلی حرکت کند چون مسیر طولانی‌تری را می‌پیماید. بنابراین این آب، کرانه‌ی رودخانه را می‌شوید و دره را عریض‌تر می‌کند.

مصَب رودخانه یا جایی که رود به دریا می‌ریزد

رودخانه با نزدیک شدن به دریا عریض و سرعت آن آن کم می شود و پیچ‌های بزرگی دور مانع‌های کوچک می‌زند. با پهن شدن رودخانه و کاهش سرعت آب، رسوبات ته‌نشین می‌شود. رودخانه هنگام ورود به دریا منطقه‌ی مثلثی شکل از گل و لای به نام دلتا تشکیل می دهد.

نقش رودها

نقش رودها در چرخه‌ی آب، جمع آوری آب‌های باران جاری شده در سطح خشکی‌ها و حمل آن به اقیانو‌س‌ها است. به هر طریق آن‌ها زمین را آبیاری می‌کنند و چرخه‌های متفاوتی را حمایت می‌نمایند. رودها اثرشان را با فرسایش سنگ و حفر دره‌های عمیق بر جای می‌گذارند. هنگامی که به اقیانوس‌ها می‌رسند، مواد معدنی و مواد مغذی که مورد استفاده زندگی موجودات دریایی است ته‌نشین می‌کنند.

رودها فواید دیگری هم دارند، از جمله مکانی هستند برای عبور کشتی‌ها به آب‌های آزاد و سواحل‌شان، حمل کالا ومسافر با کشتی‌ها.

طولانی‌ترین رودهای جهان

نیل

نیل طولانی‌ترین جهان است. از کوهستان‌های شرق آفریقا آغاز می‌شود و به دریاچه‌ی ویکتوریا می‌ریزد، قبل از آن‌که به سمت شمال بپیچد و از میان کشورهای مصر و سودان عبور کند و به مدیترانه برسد، حدود6650 کیلومتر راه را طی می‌کند. باران‌های سنگینی در اتیوپی سبب طغیان رود نیل در هر تابستان می‌شود.

آمازون

آمازون دومین رود طویل جهان به طول 6400 کیلومتر است و در منطقۀ استوایی آمریکای جنوبی تا اقیانوس اطلس امتداد دارد. این رود مسیر پرپیچ و خمی در فلات و جنگل های پایین دست آمازون طی می کند و همه ساله طغیان می‌کند و جنگل را برای ماه‌ها غرق در آب می‌کند.

یانگ تسه

یانگ تسه سومین رود جهان به طول 6300 کیلومتر درمیان تبت و چین جریان دارد. سرچشمه‌ی آن در ارتفاعی حدود 5500 متر بالاتر از سطح دریا در فلات تبت واقع است. این رود در طول مسیرش در دره‌های عمیق زیادی می‌پیچد.

کوتاه‌ترین رود جهان

یکی از کوتاه‌ترین رودخانه‌ها، رودخانه‌ی دی در ایالات متحده آمریکاست. این رودخانه 37 متر طول دارد.

انواع رود

رودخانه‌ها را از نظر تغییر مقدار آب در طول سال به دو دسته دائمی و فصلی تقسیم می‌کنند.

رودهای دایمی

در نواحی مرطوب که مقدار بارندگی زیاد و تبخیر کم است رودخانه‌ها همیشه آب دارند. آب این رودخانه‌ها در زمانی که بارندگی نیست از ذوب برف و یخ نواحی مرتفع و یا از ورود آب‌های زیرزمینی به داخل آنها تامین می‌شود.

رودهای فصلی

در نواحی خشک که مقدار بارندگی کم و تبخیر زیاد است رودخانه‌ها بیشتر موقتی و فصلی‌اند. این رودخانه‌ها بنابه شرایط ممکن است فقط در خلال بارندگی و کمی بعد از آن یا فقط در طول فصول مرطوب سال آب داشته باشند. معمولا در این مناطق سطح آب زیرزمینی پایین‌تر از آن است که بتواند رودخانه را تغذیه کند.

منابع

- دانشنامه آکسفورد، جلد اول، نویسنده: آئروسل - ریه، مترجمان: شهریار بهرامی اقدم و دیگران، نشر نی، 1390.

موضوعات: آب بر روی زمین

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: دوشنبه دوم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 13:20

تغییرات برگ درختان در چهار فصل سال

چرا درختان برگ دارند؟

چرا برگ درختان سبز است؟

چرا برگ درختان در پاییز تغییر رنگ می‌دهند؟

چرا برگ بعضی از درختان در زمستان می‌ریزد؟

در فصل تابستان رنگ تمام درخت‌ها سبز است. اگر چه رنگ سبز گاهی روشن است و گاهی تیره، لیکن گویی تمام برگ‌ها را طبیعت با یک قلم رنگ کرده است. اما وقتی به فصل پاییز نزدیک می‌شویم برگ‌ها به رنگ‌های گوناگون درمی‌آیند. همینطور که از فصل پاییز می‌گذرد وبه فصل زمستان نزدیک می‌شویم برگ‌ها شروع به ریختن و افتادن از شاخه‌ها می‌کنند. دوباره که به فصل بهار نزدیک می‌شویم برگ‌ها شروع به بیرون آمدن و سبز شدن می‌کنند. ببینیم دلیل این همه تغییرات زیبا چیست؟

چرا درختان برگ دارند؟

گیاهان برای زنده ماندن، به برگ نیاز دارند. برگ‌ها در واقع کارخانه‌ی مواد غذایی درختان هستند. برگ درختان، ماده‌ی چسبناک و سبزرنگی به نام کلروفیل دارد که از آب، نور خورشید و گاز کربنیک موجود در هوا استفاده می‌کند و برای گیاه و درختان غذای شیرین می‌سازد. این غذا به صورت یک مایعِ چسبناک که همان شیره‌ی گیاه است، در درخت جریان می‌یابد.

اگر تا به حال گیاهی را جویده باشید، متوجه شده‌اید که شیره‌ی گیاه طعمی خوب و شیرین دارد. نوزاد حشره، طعم شیره‌ی گیاه را بسیار دوست دارد؛ به همین دلیل هم برگ درختان را می‌جود.

چرا برگ درختان سبز است؟

دو سوم از ماده‌ی رنگی داخل برگ‌ها را همین کلروفیل تشکیل می‌دهد. رنگ‌های دیگری هم داخل برگ‌ها وجود دارد ولی مقدار سبزینه آن‌قدر زیاد است که مانع می‌شود ما آن‌ها را ببینیم و ما فقط رنگ سبز را می‌بینیم.

چرا برگ درختان در پاییز تغییر رنگ می‌دهد؟

ببینیم رنگ‌های دیگر موجود در برگ‌ها کدام هستند؟

ماده‌ی زرد رنگی وجود دارد که حاوی اکسیژن، هیدروژن و کربن است و «گزانتوفیل» نامیده می‌شود. این ماده حدود 23 درصد از رنگ‌آمیزی برگ‌ها را تشکیل می‌دهد.

«کاروتین» ماده‌ی دیگری است که رنگ هویج را پدید می‌آورد. ده درصد از این ماده نیز در برگ وجود دارد.

«آنتوسیانین» ماده‌ی دیگری است که در برگ وجود دارد و رنگ قرمز روشن را در بلوط و افرا به وجود آورده است.

در تابستان هیچ یک از رنگ‌های موجود در برگ‌ها به جز رنگ سبز گیاهان دیده نمی‌شوند. اما وقتی که هوا سرد می‌شود، غذای ذخیره شده در برگ‌ها به شاخه‌ها و تنه‌ی درخت سرازیر می‌گردد. چون در فصل پاییز دیگر غذایی تولید نخواهد شد، ازاین‌رو «سبزینه» یا کلروفیل داخل برگ‌ها تجزیه می‌شود و از بین می‌رود. پس از ناپدید شدن رنگ سبز، رنگ‌های دیگری که در برگ‌ها موجود هستند، نمایان می‌شوند و برگ‌ها به رنگ زرد، نارنجی و قرمز و ... درمی‌آیند.

چرا برگ بعضی از درختان می‌ریزد؟

در فصل بهار و تابستان، در روزهای آفتابی، وقتی روزها بلند است، برگهای بزرگ و سبز درختان به روش فتوسنتز غذا می‌سازند. وقتی طول روزها کوتاه می‌شود، گیاه زمان کمتری برای غذاسازی در اختیار دارد و باید از ذخیره‌ی غذایی خود استفاده کند. در فصل پاییز بعضی از درختان نمی‌توانند به برگ‌های خود غذا بدهند، برای همین آن‌ها را از دست می‌دهند و برگ‌هایشان می‌ریزد.

منابع

- به من بگو چرا و چگونه، نویسنده: سعید درودی، انتشارات بهزاد، 1381.

موضوعات: حوادث شگفت‌انگیز طبیعی, دانستنی‌های زمین

نويسنده :آناهید پویان

تاريخ: یکشنبه یکم اسفند ۱۴۰۰ ساعت: 15:40

آخرین مطالب

چرا حرکت زمین را احساس نمی‌کنیم؟

غارها چگونه تشکیل می‌شوند؟

قاره‌های جهان

حرکت‌های زمین و نتایج آن

خواب زمستانی حیوانات

انواع خاک، مواد تشکیل‌دهنده خاک، فرسایش خاک

دریاچه‌ها چگونه به وجود می‌آیند؟

خاک و چگونگی تشکیل آن

سنگ‌ها و انواع آن بر روی زمین

سوراخ اُزُن چیست؟

آرشيو