قاره چیست؟

قاره‌ها چگونه به وجود آمده‌اند؟

بزرگترین و پرجمعیت‌ترین قاره کدام قاره است؟

پرجمعیت‌ترین و پهناورترین کشورها در کدام قاره قرار دارند؟

قاره چیست؟

کره‌ی زمین 510 میلیون کیلومترمربع است که حدود 29 درصد آن را خشکی و بقیه را آب تشکیل می‌دهد. کره‌ی زمین بیش از 7 میلیارد نفر جمعیت دارد، این جمعیت بر روی خشکی‌های بزرگی که بر روی زمین قرار دارد، زندگی می‌کنند به این قطعه‌های بزرگ خشکی روی سطح کره‌ی زمین قاره می‌گویند.

تعداد قاره‌ها

هفت قاره بر روی زمین است. هفت قاره‌ی جهان، آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، قطب جنوب، اروپا، آسیا، آفریقا و استرالیا است.

برخی اصرار دارند که اروپا در اصل بخشی از قاره‌ی آسیاست و هردو را هم اوراسیا می‌خوانند. مرز مشخصی بین این دو قاره وجود ندارد. معمولا کوه‌های اورال و رودخانه اورال را مرز بین این دو قاره می‌دانند.

وسعت هند به اندازه‌ای زیاد و شکل آن به حدی فرق دارد که آن را شبه قاره می‌نامند.

اقیانوسیه با وجود اینکه، فقط از استرالیا، نیوزلند وسایر جزایر اقیانوس آرام تشکیل شده است، یک قاره محسوب می‌شود.

قاره‌ی آسیا

قاره‌ی آسیا یکی از وسیع‌ترین و پرجمعیت‌ترین قاره های جهان است. قاره‌ی آسیا بزرگترین قاره‌ی جهان است. این قاره 29 درصد از تمام خشکی‌ها را فراگرفته است. آسیا پرجمعیت‌ترین قاره بر روی زمین است و بیش از نیمی از جمعیت جهان در این قاره قرار دارد. پرجمعیت‌ترین کشورهای جهان یعنی چین و هند در این قاره قرار دارند.

این قاره در نیمکره‌ی شمالی زمین قرار گرفته است و به آسیای شرقی، آسیای میانی، خاورمیانه، آسیای جنوبی، جنوب شرقی آسیا، غرب آسیا تقسیم شده است. این قاره میزبان بیش از 49 کشور مختلف است. از این کشورها می‌توان از بزرگترین کشور جهان، روسیه، کشور چین، دومین کشور بزرگ این قاره کهن، سومین کشور پهناور این قاره کشور  هند نام برد .
پنج کشور فلسطین، برونئی، بحرین، سنگاپور و مالدیو نیز کوچکترین کشورهای قاره آسیا می باشند.

قله اورست بلندترین قله جهان که در رشته کوه هیمالیا است در قاره آسیا قرار دارد.

قاره آسیا آثاری از کهن‌ترین تمدن‌های بشری را در دل خود دارد. در جاهای مختلف این قاره کهن هنوز هم آثاری متنوع از اجتماع‌های شهری انسان و تمدن‌های بزرگ به جا مانده است.

ایران در قاره‌ی آسیا قرار دارد.

آفریقا

آفریقا دومین قاره‌ی پهناور جهان پس از آسیا است و حدود یک هفتم از جمعیت جهان را در خود جای داده‌ است.

آفریقا به عنوان قدیمی‌ترین قاره‌ای است که انسان در آن سکونت داشته است. آفریقا قاره پر تنوعی است و هر کدام از کشورهای آن یک فرهنگ مخصوص به خود دارد.

این قاره با داشتن 54 کشور بیشترین تعداد کشورها را در میان قاره‌ها دارد. این کشورها عبارتند از:

الجزایر، آنگولا، بنین، بوتسوانا، بورکینافاسو، بوروندی، کامرون، کیپ ورد، جمهوری آفریقای مرکزی، چاد، کوموروس، جمهوری دموکراتیک کونگو، جمهوری کنگو، جیبوتی، مصر، گینه استوایی، اریتره، اتیوپی، گابون، گامبیا، غنا، گینه، گینه بیسائو، ساحل عاج، کنیا، لسوتو، لیبریا، لیبی، ماداگاسکار، مالاوی، مالی، موریتانی، مراکش، موزامبیک، نامبیا، جمهوری نیجر، نیجریه، روآندا، سائوتومه و پرنسیپ، سنگال، سیشل، سیرالئون، سومالی، آفریقای جنوبی، سودان، اسواتینی، تونس، توگو، تانزانیا، اوگاندا، زامبیا و زیمبابوه.

قاره آمریکا

قارهٔ آمریکا ۲۸٫۴٪ از مساحت خشکی‌ها را دربرمی‌گیرد. همچنین ۱۴٪ از جمعیت جهان (برابر با ۹۰۰ میلیون نفر) در این قاره زندگی می‌کنند. قاره آمریکا در اصل شامل سه قسمت است که به هم متصل هستند؛ آمریکای شمالی، آمریکای مرکزی و آمریکای جنوبی. در گذشته آمریکای شمالی به وسیله‌ی یک باریکه‌ی خشکی به قاره آسیا متصل بود. این باریکه، آلاسکا را از شرق به قاره آسیا وصل می‌کرد. قاره آمریکا دارای 35 کشور مستقل می‌باشد و بیش از 20 جزیره مستعمره نیز در آمریکای مرکزی قرار دارند.

بخش وسیعی از قاره آمریکای شمالی متعلق به کشور کانادا و ایالات متحده آمریکا و مکزیک است. 

ایالات متحده آمریکا کشوری در قاره آمریکا است. آمریکا سومین کشور پرجمعیت دنیا و سومین کشور پهناور جهان است.

برزیل بزرگترین و پرجمعیت‌ترین کشور آمریکای جنوبی است.

کانادا کشوری در شمال قاره آمریکا و دومین کشور پهناور جهان است.

قاره اروپا

قاره اروپا بعد از اقیانوسیه، دومین قاره کوچک جهان است. این قاره به دلیل قرار گرفتن در منطقه معتدل شمالی به قاره سبز معروف است. قاره‌ی اروپا چیزی حدود 10 میلیون کیلومتر مربع است که با بیش از 730 میلیون نفر جمعیت چیزی حدود یازده درصد از جمعیت جهان را در خود جای داده است. 

قاره اروپا با قاره آسیا خشکی بزرگ اوراسیا را تشکیل داده‌اند و مرز میان آن ها را کوه‌های آرال تشکیل می‌دهند. از دیدگاه سیاسی، قاره‌ی اروپا به اروپای غربی و اروپای شرقی تقسیم می شود. مردم قاره اروپا سفیدپوست هستند و بیشتر آنها به زبان‌های هند و اروپایی سخن می‌گویند.

این قاره نزدیک به 50 کشور دارد. این کشورها عبارتند از: اتریش- بلژیک- بلغارستان- قبرس- جمهوری چک- دانمارک- استونی- فنلاند- فرانسه- آلمان- یونان- مجارستان- ایرلند- ایتالیا- لتونی- لیتوانی- لوکزامبورگ- مالت- هلند- لهستان- پرتغال- رومانی- اسلواکی- اسلوونی- اسپانیا- سوئد- بریتانیا...

جالب است بدانید خاک روسیه که بزرگ‌ترین کشور جهان است در هر دو قاره آسیا و اروپا گسترده شده‌ است. با وجودی که بیشتر خاک روسیه در قسمت آسیایی آن قرار دارد، بیشتر جمعیت این کشور در بخش اروپایی که در غرب کوه‌های آرال است زندگی می‌کنند.

قاره‌ی قطب جنوب یا جنوبگان

قاره جنوبگان، جنوبی‌ترین قاره است و شامل قطب جنوب می‌شود. این قاره تنها قاره‌ای است که ساکنان بومی ندارد چرا که این قاره سردترین قاره‌ی جهان است و شرایط مساعد برای زندگی و فعالیت انسان در این قاره وجود ندارد. زمین‌های این قاره از یخ و برف پوشیده شده است و اطراف آن را آب‌های منجمد فرا گرفته است.

قاره جنوبگان تنها قاره‌ای است که در اختیار هیچ دولتی نیست. در سال ۱۹۵۹ دوازده کشور معاهده‌ای به معاهده قطب جنوب  امضا کردند که تعداد آنها امروز به ۵۰ کشور رسیده است. این پیمان به نوعی توافقی برای حفظ قاره جنوبگان و همچنین سیاست‌گذاری مشترک در مورد استفاده و بهره برداری از آن است.

قاره‌ی اقیانوسیه یا استرالیا

استرالیا، نیوزلند و جزایر اقیانوس آرام روی هم قاره‌ی اقیانوسیه را تشکیل می‌دهند. اقیانوسیه کوچک‌ترین قاره است. مساحت این قاره 8525989 کیلومتر مربع می‌باشد. اقیانوسیه حدودا 41 میلیون نفر جمعیت دارد. در مرکز و جنوب اقیانوس آرام جزیره‌های بسیاری هستند که در ناحیه‌ی بسیار وسیعی پراکنده‌اند. میان زبان و عادات و رسوم مردم این جزایر تفاوت زیادی وجود دارد.

قاره اقیانوسیه از 14 کشور تشکیل شده است. معروف‌ترین کشور این قاره استرالیا است. از دیگر کشورهای قاره اقیانوسیه می‌توان به میکرونزیا، فیجی، کیریباتی، جزایر مارشال، نائورو، نیوزلند، پالائو، گینه نو پاپائو، ساموآ، جزایر سلیمان، تونگا، توالو و وانواتو اشاره کرد. 

دریانوردان پرتغالی به صورت اتفاقی موفق به کشف جزایر تانیمبار و برخی دیگر موفق به کشف جزایر کارولین و گینه نو پاپوا شدند. با گذشت زمان جزایر بیشتری از اقیانوسیه کشف شد تا اینکه سرانجام اروپایی ها در قرن 16 موفق به تکمیل این کشف شدند.

تاریخچه قاره‌ها

زمانی همه‌ی قاره‌ها به یکدیگر متصل بوده‌اند و اَبَرقاره‌ها را تشکیل می‌دادند که دانشمندان آن را کهن‌قاره می‌نامند.حدود 200 میلیون سال پیش کهن‌قاره چند قطعه شد و قطعات به تدریج به محل‌های فعلی‌شان حرکت کردند.

جابجایی قاره‌ها وقتی روشن می‌شود که به شباهت زیاد شکل حاشیه و لبه‌ی قاره‌ها توجه کنیم. مثلا انطباق کناره‌های آمریکای جنوبی و آفریقا زیاد است.

قاره‌ها هنوز هم به آرامی حرکت می‌کنند.

منابع

- دانشنامه کودک و نوجوان آکسفورد، جلد دوم، مترجمان: شهریار بهرامی اقدم و دیگران، نشر نی، چاپ 1390.

- علوم پنجم دبستان