چرا زمین در حال گرم شدن است؟
انسان چگونه بر اقلیم و گرمایش زمین تأثیر می گذارد؟
چه اتفاقی می افتد اگر زمین مدام گرمتر شود؟
آیا انسان می تواند از گرم شدن کره زمین جلوگیری کند؟
تغییر آب و هوا چیست؟
از زمان پیدایش کره زمین، آب و هوا در حال تغییر است. بارها و بارها در طول میلیون ها سال زمین شاهد دورههای سرد و گرم بوده است. این تغییرات ریشه طبیعی داشتند. اگر امروزه از تغییر اقلیم صحبت میکنیم، منظور تغییراتی است که بشر ایجاد کرده است. به طور خلاصه، این بدان معناست که انسان مقصر است!
گرم شدن جو زمین
اندازهگیری دمای هوا در طول 100 سال گذشته نشان میدهد که در این مدت، میانگین دمای هوا 0/5 درجهی سلسیوس بالاتر رفته است، اینگونه افزایش دما را گرم شدن جو زمین مینامند. به زبان سادهتر گرمایش زمین به افزایش دمای کره زمین گفته می شود.کارشناسان گرم شدن هوا را از سالهای 1800، بررسی کردهاند. آنها به این نتیجه رسیدهاند که فعالیتهای انسانی عامل اصلی این گرم شدن هوا است.
انسان چگونه بر اقلیم و گرمایش زمین تأثیر می گذارد؟
اصلیترین فعالیت انسانی که منجر به گرمای زمین میشود، سوزاندن سوختهای فسیلی (زغال سنگ، نفت، گاز طبیعی) و از بین بردن جنگلها است.
گازهای گلخانهای چیست؟
به گازهایی که در جو یک سیاره وجود دارد گاز گلخانهای گفته میشود. گازهای گلخانهای شامل دیاکسید کربن، دی نیتروژن اکسید، متان، بخار آب و ازت هستند که به طور طبیعی در جو زمین وجود دارند.
گازهای گلخانهای، نور خورشید را هم به سمت سطح زمین و هم به سمت خارج از سطح زمین میتابانند. به فرایند بازتابش این نور به سمت سطح زمین که توسط جو انجام میشود، «اثر گلخانهای» میگویند.
این گازها به این دلیل گازهای گلخانهای نامیده میشوند که فضای گلخانهها را در اطراف زمین ایجاد میکنند. در گلخانهها نور خورشید وارد محیط میشود اما به دلیل جداره شیشهای، بخشی از آن دوباره به درون گلخانه برمیگردد. به این ترتیب فضای داخل گلخانه از بیرون گرمتر میشود. هوايي كه در اطراف ماست، شبيه يك گلخانه است. گازهاي گلخانهاي در جو درست مثل شيشههاي گلخانه عمل ميكنند. نور خورشيد پس از عبور از لايههاي گازهاي گلخانهاي وارد جو زمين ميشود. زماني كه نور خورشيد به سطح زمين ميرسد، مقداري از انرژي گرمايي آن توسط خاك، آب و ساير موجودات جذب ميشود. مقداري هم در جو زمين ميماند و باقيمانده آن به فضا برميگردد.
گازهای گلخانهای بطور طبیعی در جو حضور دارند. اگر بر مقدار این گازها اضافه شود مانند یک پوشش گرم زمین را در برمیگیرند و در جو زمین به انعکاس نور و حرارت اجازه خروج از جو را نداده و باعث گرم شدن کره زمین میشوند.
ابتدا دی اکسید کربن (C02 ) و متان وارد اتمسفر، که مانند یک پوشش محافظ در اطراف سیاره ما قرار دارد، میشوند. اگر این گاز توسط Co2 و متان بیشتر، فشرده شود، به مانند یک مانع عمل میکند که در نتیجه، گرما در جو جمع می شود و به فضا برنمیگردد و بالعکس، به زمین منعکس میشوند.
امروزه افزایش ورود بیش از حد گازهای گلخانهای به جو زمین باعث افزایش دمای زمین شده است. دیاکسیدکربن را میتوان مهمترین گاز گلخانهای دانست. انسان با سوزاندن مقدار زیادی از زغال سنگ، نفت، سوختهای فسیلی و گازهای طبیعی موجب این تغییرات شده و هر ساله بیلیونها تن از دی اکسید کربن وارد هوا میکند.
انسان و تولید گازهای گلخانهای
بیشتر فعالیتهای امروزی انسانها گاز گلخانهای تولید میکند. انسان در تمام کارها انرژی مصرف میکند. این انرژی که عمدتا از طریق سوختن ذغال سنگ، نفت یا گاز تولید میشود، باعث ایجاد گاز گلخانهای دی اکسید کربن (CO2 ) میگردد. استفاده از سوختهای فسیلی چون زغال سنگ میزان دیاکسید کربن جو را افزایش میدهد. گلهداری و کشاورزی فعالیتهایی است که تولید متان را بالا میبرد. استفاده از فلوئوروکربنها در یخچالها اثر گلخانهای را تشدید میکند.
این روزها انسانها در زمان تماشای تلویزیون، بازی با کامپیوتر، استفاده از کولر، فنکوئل و استریو ،ضبط صدا، روشن کردن چراغ، شستن لباسها یا اتو کشیدن آنها، گرم کردن غذا در مایکروویو و استفاده از بخاری گازی یا نفتی گازهای گلخانهای تولید میکنند. چون برای انجام این کارها به برق و سوخت نیاز است و تولید این انرژیها نیز خود به سوختهای فسیلی نیاز دارد.
چه اتفاقی می افتد اگر زمین مدام گرمتر شود؟
گرم شدن تدریجی زمین میتواند باعث خشکسالی ، افزایش بارندگی تا حدی که سیلاب بیشتری ایجاد کند ، افزایش طوفان و گردباد شود.
این افزایش دما همچنین میتواند خطر آتشسوزی منجر به جنگلزدایی را افزایش دهد. جنگلزدایی یکی از جدیترین مشکلات زیست محیطی در سطح جهان است که میتواند منجر به از بین رفتن تنوع زیستی و منابع طبیعی شود.
همچنین اقیانوسها در اثر گرم شدن کره زمین در حال افزایش دما هستند. این امر باعث میشود که یخچالهای قطبی نیز آب شوند.
تاثیرات ذوب شدن یخچالهای قطبی
در نتیجهی گرم شدن زمین قسمتی از یخچالهای قطبی ذوب شده و سطح آب اقیانوسها 15 سانتیمتر بالا آمده است. این مقدار بالا رفتن دما و سطح آب اقیانوس ممکن است ناچیز به نظر برسد، اما احتمال میرود که این فرایند همچنان ادامه داشته باشد. در نتیجه بعضی از مناطق ساحلی کم ارتفاع در آینده به زیر آب فرو رود، خشکسالیهایی بروز کند و با تغییر مسیر جریانهای دریایی، تغییرات آب وهوایی رخ دهد. اگر روند بالا رفتن دمای هوا در حد فعلی باقی بماند، در سال 2030، سطح آب اقیانوها یک متر بالاتر خواهد رفت. در نتیجه؛ تنها در کشور بنگلادش، 15 میلیون نفر بیخانمان میشوند، یک ششم مزارع مصر به زیر آب فرورود، قسمتهای وسیعی از لندن را آب فرامیگیرد و شهر ونیز در ایتالیا نابود میشود. همچنین به دلیل اینکه این بخچال ها منابع عمده آب شیرین دنیا هستند با آب شدن آن ها، منابع آب آشامیدنی کاهش خواهند یافت.
آیا انسان می تواند از گرم شدن کره زمین جلوگیری کند؟
انسان میتواند با تغییر شیوهی زندگی خود از گرم شدن زمین جلوگیری کند. شیوههایی که همکاری کشورها و انسان را نیازمند است. کارهای زیر میتواند در گرم نشدن زمین تاثیرگذار باشد:
- کاهش انتشار گازهای گلخانه ای و حفظ آن در سطوح پایین تر از گازهای گلخانه ای در جو (کاهش)
- سازگاری با تغییرات آب و هوایی موجود در دنیا (سازگاری).
- تولید کمتر زبالهها،
- بهبود بهرهوری از انرژی و مصرف کمتر سوخت خودرو
- تولید سوختهای زیستی از زبالههای زیست محیطی
- حفاظت از جنگلها، راههای قوی برای کاهش میزان دی اکسید کربن و سایر گازهایی است که در حیات سیاره ما را در معرض خطر قرار دادهاند.
- کاشت درختان، احیای گیاهان زینتی و افزایش استفاده از محصولات پوشش دهنده کشاورزی می تواند به از بین بردن مقدار قابل توجهی از دی اکسید کربن کمک کند.
- استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر بیشتری مانند انرژی خورشیدی، نیروی باد و آب.
منبع
- دانشنامه آکسفورد، جلد دوم، نویسنده: آئروسل - ریه، مترجمان: شهریار بهرامی اقدم و دیگران، نشر نی، 1390
